Izveštaj sa IFMASS 10 PDF Print E-mail
Thursday, 09 October 2008 00:00

Deseta medunarodna letnja škola mehanike loma - IFMASS 10

„Osnove mehanike loma i postupci za ocenu integriteta konstrukcija“

 

UVOD

Deseta medunarodna letnja škola mehanike loma (IFMASS 10) u organizaciji Društva za integritet i vek konstrukcija (DIVK), Instituta GOŠA i Mašinskog fakulteta iz Beograda, održana je na Zlatiboru od 23 do 27 juna 2008. pod pokroviteljstvom Ministarstva nauke Republike Srbije i HIP Petrohemije iz Panceva. Škola je okupila eminentne naucnike i strucnjake u oblasti integriteta i veka konstrukcija, primenjene mehanike i mehanike loma iz zemlje i inostranstva kao predavace, a privukla je brojne ucesnike iz Srbije i okruženja, velikim delom iz Bosne i Hercegovine.

Razvoj IFMASS

Osnovana 1980. od strane profesora Majkla Vnuka i Stojana Sedmaka, Medunarodna letnja škola mehanike loma (IFMASS) je organizovana 9 puta: prvih šest puta u razlicitim mestima bivše Jugoslavije, IFMASS 7 i IFMASS 8 u smanjenoj Jugoslaviji i IFMASS 9 u Varni, Bugarska, 2005. Sledeci su naslovi održanih IFMASS:
1. Uvod u mehaniku loma i konstrusanje sa sigurnošcu od loma
2. Savremeni aspekti projektovanja i izrade sudova i cevovoda pod pritiskom
3. Mehanika loma zavarenih spojeva
4. Perspektiive razvoja i primene mehanike loma
5. Procena veka komponenata energetskih postrojenja uz primenu mehanike loma
6. Eksploatacijske prsline u posudama pod pritiskom i rezervoarima
7. Eksperimentalne i numericke metode mehanike loma u oceni integriteta konstrukcija
8. Od mehanike loma do ocene integriteta konstrukcija
9. Izazovi materijala i zavarenih spojeva – ocena integriteta i veka
Tematske monografije 1. do 4. i 6. do 7. su izdate na srpskom pod naslovima škola, monografija 5. je izdata na engleskom, i u skracenoj verziji na srpskom. Monografija IFMASS 8 je izdata na engleskom, dostupna je na web strani DIVK www.divk.org.yu. Monografija IFMASS 9 je izdata na engleskom juna 2008.
Sem predavaca iz Jugoslavije, ucešce u kolegijumu predavaca su prihvatili svetski priznati eksperti iz SAD, Nemacke, Velike Britanije, Francuske, Poljske, Rusije, Ukrajine, Madarske, Rumunije, Bugarske, Slovacke. Neki od njih su ucestvovali više puta sa serijom predavanja, npr. Stojan Sedmak, Aleksandar Radovic, Mladen Berkovic, Jovo Jaric, kao i Majkl Vnuk, Mohan Ratvani, Dejvid Rid, Hari Mak Henri (SAD), poc. Džon Rejdon (UK), Adam Mazur (Poljska), Gij Plivinaž (Francuska) i Bernd Mihel, Petar Agatonovic (Nemacka). Treba navesti i cuvena imena kao Majkl Bardekin, Pedro Marcel, Dominik Fransoa, Vera Ivanova, Džon Landes, Karl Heinc Švalbe, Valerij Trošcenko, Ivan Hrivnak, Laslo Tot. Ponosni smo i na dugacak predgovor Džordža Irvina, utemeljivaca mehanike loma kao naucne discipline, u monografiji 3.
Broj ucesnika je bio 62 na IFMASS 1, a zatim redom 79; 84; 96; 145; 125; 137; 107; and 51 na IFMASS 9.
Obrazovanje je prvi pristup IFMASS. Koliko je ono uspešno govori broj predavaca iz Srbije, koji su poceli kao slušaoci: njih je bilo 9 na IFMASS 9, i 19 na IFMASS 10.
Drugi aspekt je primena mehanike loma i ocene integriteta konstrukcija u industriji, sa vrlo dobrim rezultatima.

Organizacija i rad IFMASS 10

Eksperti iz Jugoslavije su se vrlo rano ukljucili u aktivnosti Evropske grupe za lom (EGF), od 1982. na 4. Evropskoj konferenciji o lomu (ECF 4). Uspeh IFMASS je dobro ocenjen, kao i veliki broj clanova iz Jugoslavije u Evropskom društvu za integritet i vek konstrukcija (ESIS), novom nazivu EGF. To je bio razlog da se prihvati ponuda Jugoslavije za organizaciju ECF 9 u 1992. Uprkos nepovoljnim okolnostima ECF 9 je uspešno organizovana u Varni, Bugarska, angažovanjem strucnjaka, najvecim delom iz Beograda i Srbije. Osnivanjem DIVK 2001. godine, organizovanje IFMASS se nastavlja (2003 IFMASS 8, 2005 IFMASS 9). Sa 150 pojedinacnih clanova i 18 kompanija–donatora, DIVK podstice uvodenje postupaka ocene integriteta konstrukcija, prvenstveno organizovanjem seminara za obuku i sastanaka eksperata, kao što je slucaj i sa IFMASS 10.
Osnovni razlozi su da se organizuje Deceta medunarodna letnja škola mehanike loma (IFMASS 10) su:
– da se nastavi sa obrazovanjem specijalista radi njihove bolje primene postupaka ocene integriteta konstrukcija;
– da se prikažu novi pristupi u pracenju konstrukcija i razvoju programa za širu primenu racunara;
– da se uspostavi forum za razmenu rezultata istraživanja problema vezanih sa oštecenjima konstrukcija i sigurnom eksploatacijom. To je ostvareno na dva okrugla stola:
Korišcenje softvera u oceni integriteta konstrukcija
Iskustva u oceni integriteta i veka konstrukcija

Teme IFMASS 10 su bile:
- Osnove mehanike loma.
- Integritet i vek konstrukcija: teorija i praksa.
- Numericki pristup analizi integriteta konstrukcija.
- Dalji razvoj radi sigurne eksploatacije konstrukcija.
Profesor dr Aleksandar Sedmak, predsednik DIVK, je otvorio IFMASS 10. Ucesnicima su se obratili i direktor Vojno-tehnickog instituta pukovnik prof. dr Mladen Pantic, direktor HIP Petrohemije Jano Kurai i predsednik organizacijskog komiteta dr Zijah Burzic.

Predavanja IFMASS 10

 

Predavac Naslov predavanja
Ponedeljak, 23.06.2008 Osnove mehanike loma
A. Sedmak Otkazi konstrukcija u eksploataciji
M. Vnuk Osnovne jednacine linearno-elasticne mehanike loma
P. Agatonovic Mehanika loma u oblasti plasticnih deformacija
M. Micunovic Kriterijumi plasticnog loma za višeosni napon
M. Rakin Mikromehanicki konstitutivni izrazi u mehanici žilavog loma
Z. Burzic Analiza zamora primenom mehanike loma
Utorak, 24.06.2008. Ocena integriteta i veka konstrukcija: teorija i praksa
M. Zrilic Eksperimentalno odredivanje parametara mehanike loma
V. Grabulov Znacaj mehanike loma u oceni integriteta zavarenih konstrukcija
M. Arsic Prakticni aspekti integriteta posuda pod pritiskom
K. Geric Analiza podrucja vrha prsline
S. Kuzmanovic Poredenje postupaka ispitivanja bez razaranja u oceni integriteta konstrukcija
M. Burzic Znacaj mehanike loma u oceni integriteta procesne opreme
Sreda, 25.06.2008. Numericki pristup analizi integriteta konstrukcija
T. Maneski Analiza naponskog stanja konstrukcija u eksploataciji
S. Maksimovic Metode procene veka konstrukcija sa inicijalnim oštecenjima za opšti spektar opterecenja
N. Trišovic Modifikacija dinamickih karakteristika u reanalizi mehanickih sistema
J. S. Asul, Alžir Probabilisticki model rasta prsline pod jednovremenim dejstvom pitinga i zamora
Cetvrtak i petak 26.06.2008 - 27.06.2008. Dalji razvoj i obezbedenje sigurne eksploatacije konstrukcija
M. Kiric Savremene metode ispitivanja bez razaranja
N. Gubeljak, Slovenija Kontinuirano pracenje ponašanja konstrukcija i procena integriteta
P. Agatonovic Uprošcenja za konzervativnu ocenu integriteta konstrukcija
N. Gubeljak Teorijske osnove ocene integriteta i veka konstrukcija
N. Radovic Uticaj ukljucaka u metalnim materijalima
Lj. Milovic Prsline u zoni uticaja toplote celika za povišene temperature
M. Vnuk Analiza prslina na mezo nivou
S. Sedmak Analiza prslina na nano nivou

Spiskovi ucesnika

Spisak i adrese predavaca

 

Petar Agatonovic, Nemacka

Nenad Gubeljak, Slovenija

N. Radovic, TMF, Beograd

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Miodrag. Arsic, IMS,Beograd

Miodrag Kiric, IC MF, Beograd

M. Rakin, TMF, Beograd

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Jasmina S. Assoul, Alžir

Stevan Kuzmanovic, Bosna i Hercegovina

Aleksandar Sedmak, Mašinski fakultet, Beograd

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Meri Burzic, Institut GOŠA, Beograd

Stevan Maksimovic, VTI, Beograd

Stojan Sedmak, TMF, Beograd

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Zijah Burzic, VTI, Beograd

Tacko Maneski, Mašinski fakultet, Beograd

Nataša Trišovic, Mašinski fakultet, Beograd

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Katarina Geric, Fakultet tehn. nauka, Novi Sad

Milan Micunovic, Maš. fakultet, Kragujevac

M. Wnuk. U.S.A.

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Vencislav Grabulov, IMS. Beograd

Ljubica Milovic, TMF, Beograd

M. Zrilic, TMF, Beograd

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it


Spisak koautora

N. Bacha

A. Koro

D. Kozak

J. Kurai

B. Medo

V. Miloševic-Mitic

N. Njuhovic

J. Predan

A. Radovic

D. Semmar

D. Valh

T. Valh

Spisak ucesnika

Aleksic Boško

Ismar Hajro

Milenkovic Jasmina

Radakovic Zoran

Behmen Mehmed

Islamovic Fadil

Mišcevic Danica

Rakic Pavle

Bojic Katarina

Janjic Bojan

Mladenovic Mladen

Rajkovic Zvonimir

Cizmic Zlatan

Kozlina Predrag

Nanut Ana

Rudonja Nedžad

Colic Rastko

Kudrjavceva Ljudmila

Nijemcevic Srecko

Staševic Milenko

Dakulovic Dobrosav

Kutin Marina

Ninkovic Dejan

Saric Vasilije

Ðurovic Aleksandar

Lozanovic Jasmina

Ostojic Negoslav

Tarlac Zoran

Džindo Emina

Markovic Nenad

Pavlovic Biljana

Aleksandar Veljovic

Gaco Dženana

Manjgo Mersida

Pantic Mladen

Veljovic Miodrag

Golubovic Snežana

Milanovic Miodrag

Petraškovic Zoran

Vujic Dragoljub

Hojclajter Marko

Milatovic Marija

Prokic Cvetkovic Radica

Vukojevic Nedeljko


Predavaci i koautori prisutni na IFMASS 10

 


Petar Agatonovic


Miodrag Arsic


Yassmina Assoul


Meri Burzic


Zijah Burzic


Katarina Geric


Vencislav Grabulov


Nenad Gubeljak


Miodrag Kiric


Stevan Kuzmanovic


Stevan Maksimovic


Taško Maneski


Milan Micunovic


Ljubica Milovic


Nenad Radovic


Marko Rakin


Aleksandar Sedmak


Stojan Sedmak


Nataša Trišovic


Michael Wnuk


Milorad Zrilic


Jano Kurai

 


Bojan Medo

 


Drago Valh

 


Djaffar Semmar

Zahvalnice i sertifikati

 

Diskusije okruglog stola


Osobenost ove Škole, IFMASS, su brojne diskusije u vidu organizovanih sastanaka ili i slobodnim razgovorima. To je bila prilika ne samo za slušaoce, već i za predavače da dobiju steknu nova iskustvena saznanja i da dobiju nove ideje za razvoj i primenu mehanike loma. Nastavljajući ovakav trend i na IFMASS 10 su bila organizovana dva okrugla stola.
Korišcenje softvera u oceni integriteta konstrukcija

Uvodno izlaganje za diskusiju o korišćenju softvera u oceni integriteta konstrukcija je dao Aleksandar Sedmak. Tema je privukla veliki broj učesnika, čiji je doprinos u debati doprineo da se problem u dovoljnoj meri rasvetli.
Naglašena je pionirska uloga Mladena Berkovića u primeni metode konačnih elemenata u numeričkom pristupu za izračunavanje faktora integriteta napona K (predavanje na IFMASS 1) i J integrala (IFMASS 2), na osnovu čega je kasnije u nas razvijena i dobro utemeljena disciplina nazvana „računarska mehanika“. Istaknuto je da su kasnijem razvoju doprineli Stevan Maksimović, Dubravka Mijuca, Aleksandar Sedmak, Marko Rakin, Bojan Medjo. Računarska mehanika je bila tema Međunarodne konferencije, održane 2004, koja je bila posvećena M. Berkoviću. Dva druga doprinosa u primeni metode konačnih elemenata su softverski paketi KOMIPS Taška Maneskog i saradnika, primenljiv za dijagnosticiranje konstrukcija u razvoju i eksploataciji, i PAK (Miloš Kojić, Miroslav Živković i saradnici), za rešavanje komplikovanih nelinearnih nestacionarnih problema.
Iako je dostignut zavidan nivo primene softvera u brojnim problemima ocene integriteta i veka konstrukcija, dalji razvoj postupaka je neophodan da bi se rešavali sve zahtevniji problemi u svim fazama razvoja konstrukcija i novih materijala.
U primeni analitičkih metoda i inženjerskih proračuna posebno mesto zauzima SINTAP (Structural INTegrity Assessment Procedure), najcelovitiji softver za analizu integriteta konstrukcija. O tome je N. Gubeljak rekao da je rezultat rada na evropskom projektu koji predstavlja kompilaciju R6 procedure i ETM (Engineering Treatment Method), kao i drugih razvijenih pristupa, a da uključuje kao svoj bitan deo i analizu integriteta zavarenih spojeva.
Zaključeno je da postojeći softveri omogućavaju pouzdanu inženjersku procenu integriteta konstrukcija, a da se za simulaciju ponašanja konstrukcija sa prslinom, uključujući njen rast, još uvek traže novi numerički alati, uz uvođenje novih metoda, kao što je bezmrežni proračun.
Iskustva u oceni integriteta i veka konstrukcija

Ucesnici diskusije, A.Sedmak, Z. Burzić, P. Agatonović M. Wnuk, S. Sedmak, Z. Petrašković, M. Zrlić i drugi su posebno istakli značaj povezivanja teorije, numeričkih metoda i eksperimenta u rešavanju problema mehanike loma i oceni integriteta konstrukcija. Polemika skoro svih učesnika je bila usmerena na gledište doprinosa numeričkih analiza i eksperimenata. Mišljenja su različita, a može se reći i isključiva. Tako su Wnuk, Burzić, Zrlić isticali eksperimente kao neizbežne. Druga grupa je prednost dala numeričkoj analizi i razvoju softvera.

Društvene aktivnosti


Vreme na Zlatiboru je bilo izuzetno pogodno, naročito zaljubljenicima u duge šetnje pored Zlatiborske reke i jezera, zaštitnog znaka Zlatibora, i kroz bogatu šumu. Učesnici škole su mogli da razgledaju jedinstveni ambijent. Većina učesnika IFMASS 10 je pohvalila odličnu organizaciju. Hotel Lovac u Vodicama na 1200 metara visine doprineo je impresivnoj atmosferi.

Izlet


Za učesnike Škole je organizovan izlet vodopadu na reci Katušnici i muzeju na otvorenom prostoru „Staro selo“. U blizini vodopada se nalazi selo Gostilje, u kome je rodna kuća Dimitrija Tucovića, zatim Stopića pećina, blizu selu Rožanstvo, i banja Vapa sa izvorima lekovite vode.
Vodopad, jedan od najvećih (20 m pada) i najlepših u Srbiji, je turistička je atrakcija živopisnog kraja.
Posle posete vodopadu i prelepoj okolini put je nastavljen ka muzeju, gde su posetioce ljubazni domaćini upoznali sa ovim lepim mestom. U muzeju „Staro selo“ je izložena arhitektura i uređenje naselja, privređivanje i život u planinskim predelima Zlatibora. Etno selo predstavlja tradicionalno materijalno i duhovno nasleđe tipičnog srpskog sela. Zgrade su autentične i nameštene kao u staro doba, ukupno 50 brvnara sa preko 2000 eksponata. U posebnoj zgradi za odmor posetioci su se predahnuli i okrepili poznatim zlatibroskim specijalitetima.

Svečana večera i dodeljena priznanja


Svečanoj večeri je prisustvovalo ukupno 82 zvanice, predavači i koautori, učesnici, predstavnici sponzora, organizatori i pozvani gosti. Veče je proteklo u prijatnoj atmosferi, uz dobra jela i lepu muziku. To je bila prilika za druženje, ali i za stručne razgvore.
Organizacijski odbor je ovom prilikom podelio predavačima zahvalnice za doprinos, a učesnicima sertifikate o prisustvu.
Upravni odbor DIVK je obeležio 28 godina postojanja IFMASS i jubilarnu IFMASS 10 proglašenjem priznanja za uspešan rad i uspostavljenu tradiciju. Legendama IFMASS su proglašeni
- Stojan Sedmak i Majkl Vnuk, osnivači;
- Jovo Jarić i Mladen Berković, utemeljivači teorijskog i numeričkog pristupa; i
- Aleksandar Radović, koji je uveo analizu ponašanja materijala u konstrukcijama.
Posebnu zahvalnost Upravni odbor DIVK je izrazio Mohanu Ratvaniju za pet predavanja na prvoj letnjoj školi o osnovama mehanike loma, i za njegova kasnija brojna predavanja, Džonu Rejdonu za više lekcije o zamoru, Adamu Mazuru za predavanja o naponskoj koroziju i analizi havarija, Dejvidu Ridu za prikaz i primenu njegove metode direktnog merenja J integrala, i Petru Agatonoviću za više sjajnih fundamentalnih i preglednih predavanja.
U istoj prilici dodeljena su specijalna priznanja Vencislavu Grabulovu za prisustvo na svim školama (jedini uz Stojana Sedmaka), Nenadu Gubeljaku za vernost Školi i podršku u najtežim trenucima (npr. IFMASS 6), Blagoju Petrovskom za doprinos u međunarodnoj saradnji.
U skladu sa njihovim dosadašnjim doprinosom i godinama očekuje se od Marka Rakina, Nenada Gubeljaka, Gorgi Adžieva i Nenada Radovića, preuzmu budućnost IFMASS u svoje ruke.

IFMASS 10 u slikama

Otvaranja škole

Predsednik DIVK prof. dr Aleksandar Sedmak otvara IFMASS 10

Direktor VTI puk. prof. dr Mladen Pantic se obraca IFMASS 10

Predsednik Organizacionog odbora dr Zijah Burzic pozdravlja ucesnike

 

 
 

IFMASS 8 monografija